Kultura - Aloha Hawaje!
Autor: Jerzy Andrzejewski
ALOHA HAWAJE!
Ciepło, słonecznie, życzliwi ludzie, tańce i zabawy do rana, bezmiar oceanu, drinki z palemką, a do tego znakomite jedzenie. Kto z nas nie marzy o takich wakacjach, szczególnie gdy za oknem śnieg i mróz. A zatem wykorzystajmy karnawał i wybierzmy się na zimowy urlop na Hawaje.
Hawaje to chyba najpiękniejszy archipelag na Ziemi o niezwykle przyjaznym klimacie. W jego skład wchodzi 136 wysp, wysepek i atoli o łącznej powierzchni 16 759 km2. Wyspy zamieszkuje 1,3 mln ludzi, z czego tylko ok. 60% obecnych mieszkańców urodziło się na wyspach. Około dwieście tysięcy osób podaje się za rdzennych Hawajczyków. Pozostali to osoby napływające z różnych stron świata. Dlatego też Hawaje to obszar ogromnej mieszaniny kultur, zwyczajów, tradycji, kuchni...W kuchni hawajskiej odnajdziemy elementy kuchni amerykańskiej, polinezyjskiej i azjatyckiej. Doskonałym przykładem wykorzystania wspomnianych tradycji kulinarnych jest Święto Dziękczynienia, w trakcie którego skosztować możemy zarówno potraw z indyka, jak również chińskich klusek, sushi oraz poi. W Honolulu znajdziemy doskonałe restauracje francuskie, bary z sushi i najlepszą kuchnię tajlandzką poza Bangkokiem. Generalnie jednak w restauracjach królują owoce morza, czyli kraby, małże, krewetki i ryby, najczęściej tuńczyk, marliny i łosoś. Ryby serwowane są najczęściej z grilla, marynowane w słodko-kwaśnych sosach owocowych. Lubiane są także dania poke, z ryb surowych, marynowanych w mieszaninie sosu sojowego, oleju, chili, cebuli i alg morskich. Jako że mieszka tu dużo Japończyków, bardzo popularne jest m.in. sashimi - specjalnie przyrządzane płatki tuńczyka w imbirze. Z mięs czerwonych najchętniej jada się wieprzowinę, wołowina jest mało popularna, natomiast baranina i jagnięcina raczej nie wzbudzają zainteresowania. Przeważają potrawy duszone i gotowane w mleku kokosowym, z dodatkiem bulw, warzyw i owoców. Ciekawostkę stanowi natomiast to, że bardzo często łączy się w jednej potrawie mięso wieprzowe i ryby. Popularnym składnikiem pożywienia, dawniej podstawowym, jest taro, z którego przyrządza się gęstą, zielonkawą pastę. Są to oskrobane i pokrojone bulwy, ugotowane do miękkości, a następnie roztarte w moździerzu i pozostawione w cieple do sfermentowania. Unikalną potrawą jest także loco moco, czyli ryż, jajko sadzone i sos gravy. Dodaje się do tego różne rodzaje mięsa (bekon, kurczak teryiaki, wołowina teryiaki, wieprzowina kalua), ryby, krewetki lub ostrygi. itd. Specyficznym dla tych wysp produktem jest też napój wysokoprocentowy, zwany okolehao. Jego podstawę stanowi sfermentowana trzcina cukrowa z dodatkiem płynu z orzechów kokosowych, orzechów palmowych i różnych, miejscowych przypraw. Okolehao pijane jest podczas uroczystości, a odmowę wypicia traktuje się jak obrazę dla gospodarza. Warto w tym miejscu wspomnieć o ogromnej gościnności Hawajczyków. Są bardzo otwarci, mili, bezkonfliktowi. Są niezwykle odmienną cząstką USA, a uważają się po prostu za ludzi z wysp. Na powitanie goście otrzymują wieniec z kwiatów zwany lei i pocałunek w policzek, podobnie jest na pożegnanie. Są tak uprzejmi i kulturalni, że zafascynowanemu turyście łatwo zapomnieć nawet o napiwkach, a co ciekawe, w przeciwieństwie np. do Nowego Jorku, nie są one wymuszane. Tam goście otrzymują rachunki już z wliczonym napiwkiem, na Hawajach natomiast obsługa restauracji zawsze pyta, czy ma doliczyć napiwek, czy nie. Zwyczajowo wynosi on około 15 procent. O otwartości i gościnności Hawajczyków świadczą też miejskie festyny luau, na które zapraszają nawet ponad 500 osób. Są to uroczystości organizowane z okazji ślubów, ukończenia szkoły, urodzin, Nowego Roku. Zwykle towarzyszy im błogosławieństwo Kahu lub innego duchownego. Trwają do rana, a towarzyszy im śpiew i tańce hula. Hula jest formą opowieści o historii mieszkańców wysp, o przodkach, osiedlaniu się, ich tradycjach i wierzeniach. Jest to swego rodzaju spektakl, tancerze występują w barwnych strojach i przy pomocy słowa i gestu wyrażają uczucia, emocje, dramatyczne losy lokalnej społeczności. Taniec hula to gracja, wdzięk ruchów, przedstawienie artystyczne, pełne mocy dramatu, uniesienia. David Kalakaua, król Hawajów (1874-1891), powiedział o tym tańcu: „Hula jest językiem serca i słychać w nim bicie serca ludu Hawajów". Podczas luau można skosztować tradycyjnych hawajskich potraw. Zawsze przyrządzanym przysmakiem jest prosię pieczone w ziemnym piecu imu. Głęboki dół wykłada się rozpalonymi kamieniami, na których układa się warstwy nasiąkniętych wodą kawałków zdrewniałych pędów bananowca i wielkich liści ti. Na tym układa się oczyszczonego prosiaka, a obok kładzie się w owinięte liście ti kawałki taro. Wszystko nakrywa się matami i zasypuje piaskiem. W taki sposób prosiak piecze się przez 4 do 8 godzin. Poza tym w czasie uroczystości można skosztować miejscowych ryb, takich jak ono, ahi, mahi-mahi i lomi-lomi (surowy łosoś). Podstawowym składnikiem pożywienia staje się poi, pasta z tłuczonego taro. Inne typowe hawajskie potrawy, serwowane podczas uroczystości, to m.in. ulu - pieczone owoce drzewa chlebowego; laulau - siekane liście taro, ryby, wieprzowina i czasami kurczak zawijane w liść ti i pieczone; pipikaula - befsztyk wołowy; kulolo - pudding z kokosa i liści taro; haupia - typowy deser przygotowywany z miąższu i mleczka kokosów; poko - potrawa z surowych ryb marynowanych w sosie sojowym, oliwie, chili, zielonej cebuli i algach. Spróbować warto wszystkich potraw, gdyż są jedyne i niepowtarzalne w swoim rodzaju. Jak całe Hawaje.
